Devlet Planlama Teşkilatı’ndaki kariyerim boyunca yaptığım işler, sektörel planlama ile ilgiliydi. Proje düzeyinde planlama da sektörel planlamanın ayrılmaz bir parçası olarak tecrübe edindiğim bir diğer önemli alandı. Doktora tez çalışmam sırasında planlamanın diğer boyutları özellikle de makro planlama sürecini öğrenme fırsatım oldu. Böylece, DPT’nin kuruluşundan itibaren kullanılan “aşamalı planlama tekniği”nin her bir aşaması (makro-sektör-proje) hakkında bilgi sahibi olmuştum. Bu vesileyle, “aşamalı planlama tekniği”nin fikir babası Jan Tinbergen’i anmadan geçmek istemem. Tinbergen, DPT’nin kuruluşunda ve ilk planların hazırlanmasında danışman olarak görev almış döneminin önemli iktisatçılarındandır.

Ülke ekonomisinin makro hedefleri ile bu hedeflerin hayata geçirilmesini sağlayacak projeler arasındaki ilişki mekaniği üzerine kurulu olan aşamalı planlama tekniği, makro düzeyden proje düzeyine doğru işleyen bir hiyerarşiye sahiptir. Bu hiyerarşinin işleyişi ile ortaya çıkan ulusal kalkınma politikası dikeyinin mekânsal boyutunda karşımıza bölgesel kalkınma politikaları çıkmaktadır.

İlk plan döneminden itibaren kalkınmanın, bölgeler arası gelişmişlik farklarının azaltılmasını sağlayacak şekilde gerçekleştirilmesi hedeflenmiştir. DPT’nin kuruluş döneminde toplum kalkınması ile birlikte sosyal planlama başlığı altında ele alınan bölgesel kalkınma, 1970’lerin başında kurulan “Kalkınmada Öncelikli Yöreler Dairesi” ile birlikte DPT içerisinde ayrı bir uzmanlık alanı olarak kurumsallaşmıştır. 2007 yılında DPT’ye adımımı attığımda, bazı devre arkadaşlarım o dönemki ismiyle “Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü” bünyesinde çalışmaya başlamışlardı.

Bölgesel kalkınma ile ilk temasım, devre arkadaşlarım vesilesiyle oldu. Kalkınma Ajanslarının kuruluş süreçlerini, Anayasa Mahkemesi’nde açılan iptal davasının yarattığı endişeyi, kanunun iptali ve Ajansların kapanma ihtimaline karşılık yapılan çalışmaları onlardan dinledim. Derken, doktora derslerinin birinde dönem sonu ödevi olarak kalkınma ajanslarını tercih etmiş ve bu sayede bölgesel kalkınma politikalarının gelişimi ve kalkınma ajanslarına uzanan süreci teorik boyutu itibarıyla öğrenme fırsatım olmuştu.

Cevdet Yılmaz’ın 2009 yılında DPT’den sorumlu Devlet Bakanı olması akabinde de Kalkınma Bakanı olarak bu göreve devam etmesi, bölgesel kalkınma çalışmalarını farklı bir boyuta taşımıştı. Onun Bakanlığı döneminde GAP Eylem Planı’nın yanı sıra Doğu Anadolu Projesi (DAP), Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) ve Konya Ovası Projesi (KOP) Eylem Planları hazırlanmıştı. Bu süreçte, sektör uzmanları olarak bölgesel kalkınma alanında çalışan uzman arkadaşlarımızla daha yakın çalışma fırsatımız olmuş ve bu sayede bölgesel düzeyde planlama pratiğini de belli bir ölçüde deneyimleme imkânı elde etmiştik.

10 Mayıs 2018 tarihinde İzmir Kalkınma Ajansı’nda iş başı yaptığımda, o tarihe kadar bölgesel kalkınma alanı ile olan ilişkimi yukarıda kısaca özetlemiş oldum. Bu yazıyı kaleme aldığım bugünlerde Genel Sekreterlik görevinde yedi yılı geride bıraktım. Yedi yıl içerisinde ekip arkadaşlarımla birlikte bölgesel kalkınma alanında ülke ölçeğinde birçok önemli çalışmaya imza attık.

Peki, bunu nasıl yaptık?